Ramsey Nasr Onhandig bloesemend Uitgeverij: De Bezige Bij   Toen Mark, mijn zoon, een jaar of 5 was, liet ik hem vaak luisteren  naar de Peer Gyntsuite van Grieg. Om de sprookjesachtige muziek voor hem zichtbaar te maken, vertelde ik verhalen bij die muziek: op bepaalde langzame stukken stapte ik bijvoorbeeld als een tovenaar door de kamer en stapte Mark als een kleine grote tovenaar achter me aan. Bij die ene paukenslag – we wisten precies wanneer die kwam – stonden we plotseling stil en lieten de boze heks verschijnen. Verderop in de muziek kwamen er ridders op paarden en statige koningen en Mark vond het prachtig. Ik moest hieraan denken bij het lezen van de tweede dichtbundel ‘Onhandig bloesemend’ van  Ramsey Nasr. In het tweede deel van de bundel, die bestaat uit drie delen, laat hij zich inspireren door de woorden van Heinrich Heine, op muziek gezet door Robert Schumann en gezongen door Fritz Wunderlich (die als Frederik Wonderlik een hoofdrol speelt in de cyclus – een betere naam voor een minnaar is nauwelijks denkbaar!). Dat levert 16 breedsprakige gedichten op, waarbij Nasr er vrijelijk op los schrijft, ongebonden associërend op de Duitse woorden die hij hoort. Hij begint ieder gedicht steeds met een (soms zeer) vrije vertaling, zoals ‘Aus meinen Tränen spriessen’, dat bij Nasr ‘onhandig als bloesems telkens uit ogen spriesen’ wordt, of ‘Wenn ich in deine Augen seh’ ‘nu ik je dan volkomen zie’. De cyclus van Nasr handelt over de liefde, en met name over de spanning tussen de oude romantische, zeg maar Duitse benadering van de liefde en de kille, Nederlandse, zakelijke wijze waarop wij tegenwoordig over de liefde spreken. En Ramsey Nasr zelf zit ertussen – zoals hij wel vaker ergens tussen zit (half Palestijn, half Nederlander, half acteur, half dichter).   Im wunderschönen Monat Mai Im wunderschönen Monat Mai Als alle Knospen sprangen Da ist meinem Herzen Die Liebe aufgegangen m wunderschönen Monat Mai Als alle Vögel sangen Da hab’ich ihr gestanden Mein Sehnen und Verlangen Zo begint Heinrich Heine zijn cyclus Dichterliebe. Nasr schrijft:     wonderbaarlijke maand dat was in de wonderbaarlijke maand van bloesemingen en overvloed toen mijn borstkas opstoof als papaver ribben in sierpennen uitwaaierden mei mijn magere taal openbrak vergelijkingen vrat als vuur water ik schaamde mij diep naar poldergewoonte in loden jas tussen druppel en wind ongevoelig bij takken struikgewas doornen had ik licht opgevat                                 ik wreef haar in en doorzichtig vernederend fonkelniezen kwam over mij o wonder daar ging ik men zou van minder uit schamen gaan maar dit was mijn ziekte baarlijke liefde Liefde kan de taal openbreken, maakt mensen lyrisch. Of is verliefdheid een ziekte? Een aan hooikoorts verwante aandoening die mensen licht maakt en laat fonkelniezen? Nee, die verliefdheid wordt niet gewaardeerd in ons Calvinistisch Nederland. Nasr schrijft makkelijk en zijn woorden nodigen uit tot voordracht. En als je eenmaal weet dat hij met één been in de toneelwereld staat, lees je zijn woorden ook bijna als toneelteksten. Het derde deel van de bundel bijvoorbeeld is een monoloogachtig gedicht vol wendingen dat je in je hoofd voorgedragen hoort door iemand als Henk van Ulsen. Aan het woord is Dimitri Sjostakovitsj, de Russische componist (1906 – 1975) die, hakkelend en  bijna verward, terugkijkt op zijn leven. Sjostakovitsj bleef in het Rusland van Stalin en conformeerde zich dus in feite aan het regime – ter vergelijking: Stravinsky vluchtte naar Amerika – terwijl hij tegelijkertijd krachtig muzikaal verzet bood. Dat maakt hem tot een tussenfiguur, zoals Nasr dat zelf ook is. Nasr leeft zich makkelijk in en dat maakt dit bladzijdenlange gedicht meeslepend. Het heet Wintersonate, en werd geschreven op basis van Sjostakovitsj’altvioolsonate op. 147. Het adagio, het derde deel, begint zo: ik ben het volkomen eens met de uitspraak van de pravda ik ben een worm Hiermee zet Nasr de toon: hij maakt Sjostakovitsj een verslagen man die zichzelf een lafaard vindt, niet de moeite waard. Hij vertelt over anderen, over kennissen, componisten. Hij spreekt van de hak op de tak, maar het is nergens vervelend. En was de taal van Nasr eerst bloeiend en opengebroken, Sjostakovitsj maakt zijn woorden kaal, nee, tot op het bot kwetsbaar. Erg goed. … rajch was een energieke vrouw een soort onderofficiersweduwe rajch kon uitstekend afdingen marcheerde op muziek van chopin rajch zong de romance van glinka onder vloeiende bewegingen van haar             weelderige schouders en onder veelbetekende blikken ze staken rajch neer 17 messteken uitgestoken ogen rajch heeft een hele tijd geschreeuwd niemand van de buren kwam te hulp er kon van alles aan de hand zijn ‘en in dit huis werd zijn vrouw op beestachtige wijze vermoord’ de naam m. werd niet meer genoemd en toen verdween de man vergeten soms wilde ik dat ik als een lelie                         op de brede tafel van stalin kon staan                         me optrekkend vanuit de vaas                         hem monsterend op afstand                         mijn kleine tuinman in de stoel                         mijn slechtgeslapen bloemloze plant                         hem te beschouwen                         en compleet te negeren we hebben zjilajev vergeten of nikolaj vygodski talentvol organist psjibysjevski directeur van het moskous conservatorium die is ook vergeten hij was de zoon van de bekende schrijver psjibysjevski en dima gatsjev is vergeten het ongeluk wilde dat gatsjev frans kende gatsjev kreeg vijf jaar hij was een sterke man een paar dagen voor het einde kreeg gatsjev te horen dat hij tien jaar erbij kreeg dat brak hem …   Roodkoper, zomer 2004 - 2